Załóżmy, że pośrodku ogrodu przed twoim domem rośnie roślina, którą uważasz za wstrętną. Załóżmy też, że jedynym sposobem, aby jej się pozbyć, jest zniszczenie całego ogrodu. Jeśli uważasz tę roślinę za chwast, to jak taka ocena wpływa na twoją relację z tą rośliną? Najprawdopodobniej roślina ci się nie podoba i nie chcesz jej w swoim ogrodzie. Możesz też się złościć i denerwować z jej powodu. Możliwe, że straciłeś mnóstwo czasu na rozmyślaniu, o ile lepiej wyglądałby twój ogród bez tej rośliny pośrodku. Wahałeś się, czy wpuszczać do ogrodu ludzi, ze strachu przed tym, że będą cię oceniać na jego podstawie. Być może nawet zacząłeś wychodzić z domu tylnymi drzwiami, żeby nie musieć patrzeć na ten wstrętny chwast. Innymi słowy, ów wstrętny chwast stał się czymś bardzo istotnym w twoim życiu - tak istotny, że ma znaczący wpływ na twoje zachowanie.
A jeśli zamiast uważać tę roślinę za wstrętny chwast zaczniesz postrzegać ją jako niefortunny życiowy fakt, naturalny element krajobrazu, typowy przykład lokalnej flory? To nadal ta sama roślina, rosnąca w tym samym miejscu, jednak twoja relacja z nią zmieniła się zasadniczo. Teraz już nie musisz walczyć z rośliną. Nie musisz denerwować się ani wstydzić przez nią, nie musisz marnować czasu na myślenie o niej. Możesz bez wahania wpuszczać ludzi do ogrodu, a z domu wychodzić frontowymi drzwiami. Sama roślina się nie zmieniła, tylko ty już nie czynisz z niej czegoś bardzo istotnego. Teraz ona ma na ciebie znacznie mniejszy wpływ.
Uważność umożliwia podobną zmianę nastawienia wobec wszystkich myśli, uczuć, wrażeń i wspomnień, które tak chętnie uznajemy za problem: umożliwia nam wybór naszej relacji z nimi. W kontekście uważności nie są one już objawami, problemami ani czymś, co przeszkadza nam wieść pełne życie - są tylko myślami, uczuciami, wspomnieniami i tak dalej.
Russ Harris, Zrozumieć ACT. Terapia akceptacji i zaangażowania w praktyce, 2022